Pierwsze klasztory na ziemiach polskich powstawały o 1153 roku. Zakon cystersów wywodzi się bezpośrednio z zakonu benedyktynów i zrodził się z potrzeby odnowy życia zakonnego w kościele. Był jednym z ważniejszych łączników między Polską a Europą Zachodnią, jednym z czynników europeizacji naszego społeczeństwa i państwa. Swój największy rozwój zakon zawdzięcza św. Bernardowi późniejszemu opatowi Clairvaux (1112-1153), uważanego za głównego duchownego, twórcę zakonu cystersów.

Do końca XIII wieku założono w Polsce około dwudziestu pięciu opactw, które fundowali przeważnie książęta, możnowładcy, świeccy oraz biskupi i kanonicy.