Powiat wolsztyński w obecnych granicach administracyjnych leży w południowo-zachodniej części województwa wielkopolskiego,  przy granicy z województwem lubuskim. W jego skład wchodzą trzy jednostki administracyjne stopnia podstawowego: miasto i gmina Wolsztyn oraz gminy Przemęt i Siedlec.
Wolsztyn od 1887 roku był siedzibą landrata powiatu babimojskiego. Powiat wolsztyński pojawił się na kartach historii w 1919 roku. Został utworzony z terenów powiatu babimojskiego, które w przeważającej większości znalazły się w granicach odrodzonego państwa polskiego. Z niewielkimi zmianami powiat przetrwał do reformy administracji  w 1975 roku.
Obecnie istniejący powiat samorządowy jest nową jednostką, działającą od 1 stycznia 1999 roku. Złożyły się na niego dwie gminy leżące dotąd w województwie zielonogórskim i jedna gmina z województwa leszczyńskiego. W porównaniu z poprzednio istniejącym obecny powiat jest o około 19% mniejszy, nie weszła w jego skład gmina Rakoniewice, która trafiła do powiatu grodziskiego. Natomiast okolice Bucza znajdowały się dawniej w granicach powiatu kościań-skiego. Ostateczny kształt opisywanego powiatu został ustalony na początku 2000 roku, gdy wsie Boszkowo, Charbielin i Skarżyń przeszły do powiatu leszczyńskiego.
Uchwałą Rady Powiatu z 22 VIII 2000 roku ustalono wygląd herbu powiatu wolsztyńskiego. Przedstawia on orła Przemysła II, na którego piersi umieszczono mniejszą tarczę z herbem Wolsztyna, przepasanym trzema niebieskimi pasami symbolizującymi kanały Obry, z zieloną ziemią u dołu. Herb ten znajduje się też na fladze powiatu, złożonej     z trzech ukośnych pasów barwy zielonej, białej i niebieskiej. Obecnie w powiecie wolsztyńskim, wchodzącym w skład wielkiej Wielkopolski, na obszarze 680 km2 mieszka 55,1 tys. osób.