baner  
SŁOŃCE :: JEZIORA :: LASY  
line decor
  Spis Treści :: Adresy ::MAPA POWIATU (2264 KB) ::MAPA WOLSZTYNA (591KB) ::  
line decor
   
 
Wolsztyn  



POŁOŻENIE, NAZWA, HERB

Miasto o powierzchni 4,78 km2 w województwie wielkopolskim, leży nad brzegami połączonych Dojcą jezior Berzyńskiego i Wolsztyńskiego. Wolsztyn to stolica i główny ośrodek powiatu, skupiający jedną czwartą jego ludności, siedziba gminy miejsko-wiejskiej. To ważny węzeł drogowy (szosy Poznań - Zielona Góra oraz do Nowego Tomyśla, Nowej Soli i Wschowy) i kolejowy (linie do Poznania, Leszna i Zbąszynia). Pod koniec 2006 roku miasto liczyło 13,6 tys. mieszkańców.

Nazwa miasta jest pochodzenia niemieckiego, a jej brzmienie początkowo ulegało wahaniom. Od 2 połowy XV wieku nazwa ta ustabilizowała się i Wolsztyn zapisywany był w dokumentach jako Wolstin, Volstyn czy po niemiecku Wollstein. W nazwach niemieckich człon -stein (budowla obronna, wzniesiona na skale, czy kamienny zamek) polonizowano z reguły na -sztyn. Pierwotnie mógł to być Fullstein czy nawet Hohlstein (zamek pełny lub pusty). Według obiegowej opinii nazwa miasta pochodzi od dwóch niemieckich słów: die Wolle = wełna i der Stein = kamień, co uzasadnione jest tym, że w Wolsztynie odbywały się targi wełną, a w ówczesnych czasach kupiecką jednostką miary był tzw. kamień wełny (około 14 kg), czyli Wollstein.
Herb Wolsztyna przedstawia w białym polu postać Matki Boskiej z Dzieciątkiem w błękitnej sukni i czerwonym płaszczu, z berłem i złotą koroną, stojącą w owalnej promienistej mandorli na złotym półksiężycu. Najstarszy znany wizerunek herbu pochodzi z XVI wieku. Umieszczenie w nim wizerunku Matki Boskiej wynikało z faktu, że ówcześni jego właściciele związani byli z zakonem cystersów.


Z PRZESZŁOŚCI MIASTA
Wolsztyn założony jako miasto rycerskie przez wieki należał do prywatnych właścicieli. Powstał na terenie leżącym między dwoma starszymi wioskami - Niałkiem Wielkim (wzmiankowanym już w 1155 roku) i Komorowem (dzisiejszą częścią Wolsztyna, powstałym około 1285 roku). Jego początki nie są dokładnie znane, gdyż nie pozostawiły żadnego śladu w dokumentach.
Zapewne w IX-X wieku u ujścia Dojcy do Jeziora Berzyńskiego istniał gródek obronny (jego pozostałości zostały całkowicie zniwelowane w 2 połowie XIX wieku). W 1285 roku cystersi z Obry na mocy przywileju księcia Przemysła II zbudowali na Dojcy Niałecki Młyn; usypali też groblę przez podmokły przesmyk międzyjeziorny, co przyczyniło się do wzrostu gospodarczego i rozwoju kontaktów handlowych.

Założycielem Wolsztyna był prawdopodobnie około 1380 roku Peregryn Komorowski, rycerz z czasów Kazimierza Wielkiego, dziedzic wsi Komorowo, na którego gruntach powstało miasto. Zaciągnął on zapewne na ten cel pożyczkę w klasztorze cysterskim w Paradyżu (Gościkowie). Założone na "surowym korzeniu" miasto otrzymało prawa niemieckie, a jego wójt został wymieniony po raz pierwszy w roku 1424. Wzmianka z tego okresu wymienia też mieszczan i kościół, a nazwa Wolsztyna zapisana została wówczas jako Olsten.

Było to miasto niewielkie, którego późniejszy rozwój związany był z handlem wełną i sukiennictwem. Odbywały się tu początkowo trzy jarmarki i cotygodniowy targ. W 1443 roku miasto przeszło w ręce Sepieńskich. W 1469 roku pożar zniszczył znaczną część Wolsztyna. Przystępując do jego odbudowy Andrzej ze Sepna odnowił wówczas przywileje miejskie. Pod koniec XV wieku właścicielami miasta zostali Iłowieccy. W 1507 roku nastąpił podział Wolsztyna między dwie linie tej rodziny. Od 1575 roku jedną częścią miasta władali Powodowscy, a drugą - od roku 1637 - Miękiccy. Potem i ta druga część przeszła w ręce Powodowskich. Później właściciele tutejszych dóbr zmieniali się wielokrotnie: do 1675 roku było ono w rękach Gorajskich, do 1728 roku Niegolewskich, do 1890 roku Gajewskich, a później Mycielskich.

W XVI-XVII wieku nastąpił wyraźny rozwój miasta. Położenie przy ważnym szlaku komunikacyjnym, wiodącym z Poznania na Łużyce, sprzyjało rozwojowi handlu. Odbywało się tu teraz jedenaście jarmarków, z których najważniejsze znaczenie miały jarmarki na wełnę. Rozwijało się również rzemiosło, głównie sukiennictwo. W 1518 roku w wielkim pożarze miasta spłonął ratusz wraz z ważnymi dokumentami. Ówcześni właściciele Wolsztyna Andrzej i Jan Iłowieccy otrzymali 15 III 1519 roku od Zygmunta Starego potwierdzenie wcześniej nadanych praw miejskich. W latach wojny trzydziestoletniej (1618-48) osiedliło się w mieście wielu innowierców (protestantów), prześladowanych w monarchii habsburskiej, których opiekunką stała się ówczesna właścicielka Wolsztyna Anna Miękicka. W 1634 roku wielki pożar ponownie nawiedził miasto, a w roku 1656 - zaraza. W 1671 roku powstało kurkowe bractwo strzeleckie. Burzliwe stulecie zakończyło się tragicznymi wydarzeniami: 5 kwietnia 1691 roku kolejny pożar zniszczył znaczną część miasta, a zrozpaczeni ludzie w poszukiwaniu winnych posądzili o czary dwie kobiety, które zostały spalone na stosie. W lipcu 1700 rok ich los podzieliło jeszcze pięć dalszych kobiet. Także początek XVIII wieku nie był dla miasta szczęśliwy - w 1709 roku wielka zaraza uśmierciła 1400 ludzi, a w 1728 roku kolejny pożar zniszczył prawie całe miasto.
W 1793 roku, w wyniku II rozbioru Polski, Wolsztyn znalazł się w zaborze pruskim. Miasto liczyło wówczas 1416 mieszkańców, w zdecydowanej większości Polaków, i 193 domy mieszkalne, w tym jeden murowany. Głównym zajęciem mieszkańców było rzemiosło - działało 60 szewców, 20 krawców, 16 sukienników, 12 płócienników, 13 kuśnierzy, 9 piekarzy i 6 rzeźników, produkowano też czapki i rękawiczki. Ponad 30 kupców handlowało suknem i mąką. W 1800 roku liczba mieszkańców Wolsztyna zwiększyła się do 1648 osób. W latach 1807-1815 miasto leżało w granicach Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim Wolsztyn wrócił pod panowanie pruskie - do Wielkiego Księstwa Poznańskiego.
Ogromny pożar w 1810 roku sparaliżował na wiele lat rozwój miasta. Na 225 domów spłonęło wówczas 164, ratusz, kościół ewangelicki, synagoga i browar miejski oraz wieża koś-cioła katolickiego. W 1819 roku budowniczy Scholz sporządził plan za-budowy, który jest najstarszym zachowanym dokumentem dotyczącym rozwoju miasta. W roku 1835 Wolsztyn stał się siedzibą sądu miejskiego i ziemskiego, a od 1887 roku - stolicą powiatu babimojskiego. W 2 połowie XIX wieku powstały pierwsze większe zakłady przemysłowe, m.in. wytwórnia win, browar, tartaki oraz cztery niewielkie fabryczki maszyn i urządzeń rolniczych. Do chwili uzyskania w 1886 roku pierwszego połączenia kolejowego poczta konna łączyła miasto z Babimostem, Kargową, Grodziskiem Wielkopolskim i Śmiglem. Z czasem wybudowano węzeł pięciu linii kolejowych. Wzrosła też wyraźnie liczba mieszkańców miasta, z 1700 w 1816 roku do 4500 w 1912 roku. W końcu XIX wieku w Wolsztynie mieszkał i pracował słynny lekarz i bakteriolog Robert Koch.
Wyzwolenie spod panowania pruskiego przyniosło powstanie wielkopolskie - 800 powstańców, nacierając z trzech kierunków, zdo-było 5 stycznia 1919 roku miasto, które potem stało się bazą do dalszych działań nad Obrą. Po odzyskaniu niepodległości utworzono powiat wolsztyński, który jako nadgraniczny nie miał wielkich możliwości rozwoju.
Przeczytaj o Ludwik Wróbel >>
W czasie okupacji hitlerowskiej znajdował się w Wolsztynie areszt policyjny, a na przedmieściu Komorowo obóz jeniecki - Stalag XXI C Wollstein.
Wyzwolenie Wolsztyna nastąpiło 26 stycznia 1945 roku.


WOLSZTYN DZISIAJ

Wolsztyn jest obecnie miastem o charakterze przemysłowo-usługowym. Stanowi ośrodek przemysłu meblarskiego, metalowego i spożywczego. Z działających tu zakładów pracy najbardziej znana jest Wolsztyńska Fabryka Mebli, będąca dziś filią spółki "Szynaka Meble", specjalizująca się w wytwarzaniu mebli kuchennych. Na potrzeby branży meblarskiej pracuje także Wolsztyńska Fabryka Okuć "Wolmet". Kilka firm powstało na bazie obiektów spółdzielni mleczarskiej (uruchomionej w roku 1988) - zakład przetwórstwa mleka "Mlecz", zakład przetwórstwa mięsa drobiowego "Kędzia" i firma "Hippos-Logistic". Z zakładów branży spożywczej działa również ubojnia drobiu "Indrol" i Wytwórnia Ekstraktów Słodowych. Wymienić także należy Krawiecką Spółdzielnię Pracy "Bojownik", produkująca odzież wierzchnią i mundurową na eksport oraz Zakład Produkcji Materiałów Instalacyjnych "Gorgiel".

Znaczenie Wolsztyna jako węzła kolejowego ostatnio zmniejsza się. Przewozy pasażerskie utrzymywane są tylko w trzech kierunkach. Mimo istnienia zabytkowej parowozowni miastu grozi całkowite zawieszenie kursowania pociągów. Wzmaga się za to ruch drogowy na zbiegających się tu szosach, zwłaszcza na drodze krajowej nr 32, która z uwagi na warunki topograficzne musi częściowo prowadzić ulicami miasta. Nieco tylko poprawiła przepustowość obwodnica tej szosy biegnąca nad torami kolejowymi w kierunku Zielonej Góry, oddana do użytku w 1988 roku, a w latach 1998-2000 przedłużona w stronę Poznania. Dla usprawnienia ruchu samochodowego w centrum miasta władze samorządowe wprowadziły w nim strefę płatnego parkowania.
Wolsztyn to także prężny ośrodek oświaty. Poza szkołami stopnia podsta-wowego jest tu Zespół Szkół Ogólnokształcących i Profilowanych, Zespół Szkół Zawodowych oraz Medyczne Studium Zawodowe, a także Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia.
Z placówek oświatowo-kulturalnych należy wymienić Wolsztyński Dom Kultury, Muzeum Regionalne z dwoma działami poza główną siedzibą. Działa także Ośrodek Sportu i Rekreacji, dysponujący m.in. stadionem i hotelem.


ZWIEDZANIE MIASTA

Głównym punktem komunikacyjnym i miejscem, od którego można rozpocząć zwiedzanie Wolsztyna jest dworzec kolejowy przy ulicy Dworcowej. Pierwszą linię kolejową, łączącą Wolsztyn ze Zbąszyniem, otwarto w 1886 roku. Dziewięć lat później przedłużono ją do Leszna. W 1905 roku Wolsztyn uzyskał połączenia z Poznaniem i Sulechowem. Budowę ostatniej linii do Nowej Soli przez Konotop ukończono w roku 1906. W 1895 roku wzniesiono budynki dworca i dwóch nastawni, a w 1907 ukończono budowę parowo-zowni. We wrześniu 1939 roku z rozkazu dowództwa Wojska Polskiego dworzec został spalony. Obecny budynek oddano do użytku w roku 1961. Regularny ruch pasażerski odbywa się dziś tylko na liniach do Poznania, Zbąszynia i Leszna, a na pozostałych kie-runkach kursują tylko pociągi specjalne i towarowe. Naprzeciwko dworca kolejowego usytuowany jest dworzec autobusowy PKS.

W pobliżu, u zbiegu ulic Dąbrowskiego i Słodowej, znajdują się budynki dawnego browaru. Najstarsze obiekty to słodownia (nieużytkowana) i kompleks budynków produkcyjnych, które wybudowano w 2 połowie XIX wieku. Po roku1948 zaprzestano produkcji piwa ograniczając się wyłącznie do jego rozlewu. Obecnie mieści się tu Wytwórnia Ekstraktów Słodowych.
Przy ulicy Dworcowej 1 stoi budynek Komendy Powiatowej Policji. W okresie międzywojennym był to hotel "Polonia", w którym odbywały się zebrania polskich organizacji społecznych. Na skwerze, w rozwidleniu ulic, stała niegdyś figura Serca Jezusowego, przed którą odbywały się m.in. pochody patriotyczne.
Za Komendą rozpoczyna się ulica 5 Stycznia - jedna z ważniejszych ulic Wolsztyna, zabudowana głównie domami z końca XIX wieku, okresu dynamicznego rozwoju miasta w kierunku dworca kolejowego. Nazwa ulicy upamiętnia zdobycie miasta przez powstańców wielkopolskich - 5 stycznia 1919 roku.

Po zachodniej stronie ulicy w budynku nr 4 (z roku 1914 ) działa Urząd Pocztowy. W okresie powstania wielkopolskiego siedziba polskiego sztabu. Na fasadzie budynku umieszczono tablicę, upamiętniającą dowódców oddziałów powstańczych (proj. Marian Banasiewicz).


Przeczytaj o Stanisław Siuda i Stanisław Tomiak >>
Z tyłu budynku poczty rośnie dąb szypułkowy o obwodzie 500 cm.
Obok poczty stoi odrestaurowany budynek Starostwa Powiatowego, zbudowany po 1880 roku w klasycyzujących formach. Gmach nakryty łamanym dachem mansardowym z wystawkami i mansardami, przebudowano w ro-ku 1927. W latach siedemdziesiątych XX wieku dobudowano do niego skrzydło połączone z gmachem głównym piętrowym łącznikiem (w części skrzydła mieści się obecnie internat Zespółu Szkół Ogólnokształcących i Profilowanych).

Nieco w głębi posesji znajduje się willa starosty z 1913 roku, o elementach neobarokowych. Od roku 1945 willa jest siedzibą Urzędu Stanu Cywilnego. W re-prezentacyjnym holu zachował się kominek i polichromowany strop, a w sieni płaskorzeźba przedstawiająca Porwanie Andromedy i witraż z kartuszem herbowym w oknie. Z tyłu posesji zwracają uwagę dęby szypułkowe o obwodach wynoszących 420 i 430 cm.Po przeciwnej stronie ulicy 5 Stycznia położony jest cmentarz wojenny, założony w 1945 roku. W latach 1801-1906 znajdował się tu cmentarz katolicki, a w okresie okupacji - zieleniec.

Na cmentarzu pochowano 362 oficerów radzieckich z 33. Armii Ogólnowojskowej, poległych w okresie od lutego do kwietnia 1945 roku w okolicach Wolsztyna, Sulechowa i nad Odrą. Ponad mogiłami dominuje pomnik z 1945 roku dłuta Józefa Murlewskiego i Edwarda Przymuszały, przedstawiający oficera depczącego hitlerow-skiego orła i rozdarty sztandar ze swastyką. Po obu stronach schodów prowadzących do pomnika umieszczono 12 tablic z brązu, obrazujących poszczególne rodzaje broni.

Na skwerze przy ulicy 5 Stycznia (obok Banku Gospodarki Żywnościowej) stoi pomnik z popiersiem Józefa Hoene-Wrońskiego (1776-1853)
/dowiedz się więcej/, odsłonięty 29 września 2006 roku podczas obchodów 230-lecia urodzin tego wybitnego filozofa i matematyka. Jego imieniem nazwano plac. Wcześniej popiersie autorstwa Józefa Petruki stało na zapleczu Muzeum Roberta Kocha. Obok skweru rośnie guzowata lipa drobnolistna o obwodzie 485 cm. Przed bankiem zwraca uwagę rzeźba Struktura Marii Banasiewicz. Naprzeciwko, w budynku przy ulicy 5 Stycznia 11, mieścił się dawniej Dom Spokojnej Starości Zjednoczonego Kościoła Ewangelickiego, a w domu obok do 1939 roku szkoła dla dzieci narodowości niemieckiej.

Nieco dalej po prawej stronie ulicy znajduje się pomnik z 1986 roku upamiętniający Konstytucję 3 Maja; z tej okazji otaczający skwer nazwano placem Konstytucji 3 Maja.

W głębi placu wznosi się Dom Rzemiosła. Po drugiej stronie ulicy 5 Stycznia stoi budynek szkolny zbudowany przez gminę ewangelicką (obecnie - siedziba Zespołu Szkół Specjalnych), na którym w roku 1928 umieszczono tablicę upamiętniającą miejsce śmierci Antoniego Przybylskiego z Jurkowa. /dowiedz się więcej/
Na boisku z tyłu szkoły rośnie dąb o obwodzie 490 cm.

Obok wznosi się poewangelicki kościół Wniebowstąpienia Pańskiego z lat 1830-35, o cechach późnoklasycystycznych i neoromańskich. Pierwszy kościół gminy ewan-gelickiej drewniany, zbudowano około 1642 roku z fundacji Anny Miękickiej. Zniszczony w roku 1656 i odbudowany w 1658 roku, spłonął w 1810 roku. Obecny jest świątynią murowaną, z kwadratową wieżą nakrytą ostrsłupowym hełmem od frontu i półkolistą absydą za prezbiterium mieszczącą zakrystię. We wnętrzu, krytym otynkowanym stropem drewnianym o dekoracji kasetonowej, znajdują się po bokach dwie kondygnacje balkonów. Ołtarz główny z obrazem Wniebowstąpienia Pańskiego oraz prospekt organowy reprezentują styl klasycystyczny. Pod schodami prowadzącymi na balkony dwie marmurowe tablice upamiętniają poległych w I wojnie światowej.

Od 1966 roku w kościele, którego wnętrze ma doskonałą akustykę, a organy (firmy Hartig z połowy XIX wieku) ciekawe brzmienie, odbywają się w sierpniu koncerty Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej. Podczas koncertów rozbrzmiewa muzyka baroku, klasycyzmu i romantyzmu, prezentowane są najciekawsze formy kameralne, chóralne, instrumentalne od średnio-wiecza do czasów współczesnych.


Przed kościołem stoi drewniana figura Jezusa z 1991 roku z koroną cierniową i krzyżem a po drugiej stronie ulicy - dawna pastorówka.
Przy kościele odchodzi w prawo ulica dr Roberta Kocha. Między nią a ulicą Kościelną wznosi się kościół Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej./dowiedz się więcej/
Kościół jest budowlą późnobarokową, trzynawową typu halowego, z dwiema kaplicami na przedłużeniu naw bocznych i wieżą od strony północnej. Fasada frontowa ozdobiona jest wnękami z późnobarokowymi rzeźbami św. Piotra i Pawła z około roku 1780 i nowszą figurą Najświętszej Marii Panny. Na rogach fasady umieszczone są rzeźby archaniołów Michała i Rafała a na attyce -św. Floriana i Stanisława.

Sklepienia żaglaste kościoła pokryte są rokokową polichromią (z roku 1778) o tematyce biblijnej pędzla Jakuba Byszkowskiego z Warszawy (ucznia włoskiego malarza Tombariego). Wyposażenie kościoła w stylu rokokowym, pochodzi z 2 połowy XVIII wieku, zapewne z warsztatu Augustyna Schöpsa. W ołtarzu głównym, ozdobionym figurami czterech ewangelistów, znajduje się obraz NMP Niepokalanej z XVII/XVIII wieku w srebrnej sukience, zwieńczony wielką koroną tworzącą baldachim. Na filarach przy prezbiterium wiszą dwa obrazy z 2 połowy XVIII wieku w rokokowych ramach: św. Stanisława Kostki ze św. Alojzym Gonzagą oraz Ofiarowanie Pana Jezusa w świątyni. Na filarze przy ambonie umieszczono portret ks. Józefa Kuta, namalowany w 2004 roku przez Jurija Makarenkę, z Witebska na Białorusi.

W nawach bocznych stoi sześć ołtarzy bocznych - w lewej nawie: z krucyfiksem, obrazem archanioła Rafała z Tobiaszem oraz płaskorzeźbą św. Rafała, w prawej zaś - z obrazem Matki Boskiej w srebrnej sukience otoczonej 15 tajem-nicami różańca, obrazem Przemienienie Pańskie oraz płaskorzeźbą Matki Boskiej ukazującej się św. Klemensowi. Wystrój wzbogaca ambona z rzeźbami Ojców Kościoła na korpusie i Chrystusa Króla na zwieńczeniu baldachimu, chrzcielnica z cokołem, na którym umieszczono rzeźbioną grupę Chrztu Chrystusa oraz chór z dekoracją girlandową. W kaplicach przy prezbiterium znajdują się ołtarze z 1925 roku; w zwieńczeniu ołtarza w prawej kaplicy przyciąga uwagę obraz Vir Dolorum z połowy XVIII wieku, w srebrnej sukience. Tablica pod chórem czci pamięć 36 osób poległych na różnych frontach walk w latach 1914-1920.

Na zewnątrz, przy wejściu do kościoła, znajdują się dwie tablice: jedna z sentencją w języku łacińskim: "Chrystus wczoraj, dziś i na wieki" upamiętnia Jubileusz kościoła w 2000 roku, druga z 2006 roku upamiętnia pontyfikat papieża Jana Pawła II, Honorowego Obywatela Ziemi Wolsztyńskiej. Ponadto umieszczono tu dwa epitafia: ks. wikariusza Władysława Majchrzyckiego (1906-1942) pochodzącego z Wolsztyna, zamęczonego w obozie w Dachau i ks. Gustawa Bombickiego, który zginął w Linzu.
/dowiedz się więcej/

Przy kościele (na prawo od wejścia) znajduje się figura św. Jana Nepomucena z 1907 roku, a od strony południowo-wschodniej późnobarokowa dzwonnica. We wnęce od frontu stoi rzeźba z piaskowca Ukrzyżowanie z 1934 roku, dłuta Edwarda Przymuszały. Naprzeciwko, na ścianie kościoła, umieszczono kilka epitafiów rodziny Platerów.
28 VII 1814 roku zatrzymał się w Wolsztynie oddział polskiego wojska przewożący zwłoki księcia Józefa Poniatowskiego. Przy wystawionej przed kościołem trumnie całą noc czuwała honorowa warta ułanów
.

W pobliżu kościoła, na domu przy ulicy Kościelnej 9, znajduje się odsłonięta w 1976 roku tablica upamiętniająca miejsce urodzenia Józefa Marii Hoene-Wrońskiego.
Obok kościoła od strony ulicy Kocha stoi okazała neobarokwa plebania z 2 połowy XIX wieku. Pomnik z popiersiem doktora Roberta Kocha, autorstwa Johna Pyuhla, odsłonięto na skwerze przy probostwie 9 grudnia 2005 roku - podczas obchodów Roku Roberta Kocha w Gminie Wolsztyn.

Nieco na wschód od kościoła, przy ulicy Kocha 12, znajduje się dawny szpital (wg dzisiejszych pojęć przytułek dla ubogich), zbudowany w latach 1842-46 w stylu neogotyku angielskiego. Nosił on nazwę "Dom pod Samarytaninem", jego fundatorką była Maria Pearce, Angielka z pochodzenia. Piętrowy budynek z wykuszem na piętrze, nad sienią przelotową, pod koniec XIX wieku został przebudowany na mieszkania. W latach 1872-80 w domu tym mieszkał dr Robert Koch. Na fasadzie i w sieni umieszczono tablice poświęcone uczonemu.
W dwóch salach na parterze budynku mieści się Muzeum Roberta Kocha /dowiedz się więcej/, będące działem Muzeum Regionalnego.

Eksponowane są w nim pamiątki związane z pracą i pobytem uczonego w Wolsztynie (fotografie, dokumenty, a także sprzęt medyczny). Muzeum zostało otwarte w 1996 roku. W podwórzu dawnego szpitala znajduje się parterowa oficyna o cechach późnoklasycystycznych, zbudowana razem z budynkiem głównym, z wysokim frontonem, w którym umieszczono Oko Opatrzności wśród promieni. Po pracach adaptacyjnych, od stycznia 2004 roku oficyna jest siedzibą Gminnego Centrum Informacji, które w miesiącach letnich służy turystom jako biuro informacji turystycznej. W przylegającej do biura sali wystawowej odbywają się imprezy kulturalne, np. pokazy Tradycji Wielkanocnych i Bożonarodzeniowych, wystawy fotograficzne czy malarskie. Od 2005 roku Centrum organizuje podczas obchodów Dni Ziemi Wolsztyńskiej Wolsztyńską Wystawę Gospodarczą.
Do Gminnego Centrum Informacji przylega Ogród Roberta Kocha - miejsce wiosenno-letnich koncertów. W ogrodzie zwraca uwagę okazały kasztanowiec o obwodzie 390 cm.

Za kościołem poewangelickim, przy ulicy 5 Stycznia 20, znajduje się siedziba Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia (dawniej mieścił się tu hotel "Victoria", a później "Grand Hotel", który do 1939 roku był ośrodkiem życia politycznego). Z tyłu stoi budynek Wolsztyńskiego Domu Kultury z salą widowiskową, a dalej przed budynkiem PKO, pomnik ku czci 18 polskich oficerów i policjantów z Wolsztyna i okolic, zamordowanych w 1940 roku przez NKWD w Katyniu, Charkowie i Miednoje. Na pomniku umieszczono sentencję Adama Mickiewicza: Jeśli zapomnę o nich, ty Boże na niebie zapomnij o mnie.

Niedaleko, przy ulicy 5 Stycznia 34 znajduje się Muzeum Regionalne im. Marcina Rożka, mieszczące się w budynku z lat 1933-34, który zaprojektował i wybudował na swoje mieszkanie i pracownię rzeźbiarską Marcin Rożek /dowiedz się więcej/. Dom ozdobiony jest (od frontu i na elewacji ogrodowej) kolumnami, rzeźbami i płaskorzeźbami. Przy wejściu 26 VI 1960 roku odsłonięto tablicę poświęconą pamięci artysty. W 1968 roku, dzięki zbiorom podarowanym przez siostry rzeźbiarza, zostało otwarte Muzeum. Jego piętro zajmuje dział monograficzny z kolekcją rzeźb, obrazów i rysunków Marcina Rożka. Zbiory muzeum obejmują też ikonografię miasta, eksponaty związane z powstaniem wielkopolskim i pamiątki po Józefie Marii Hoene-Wrońskim. W pięknie utrzymanym ogrodzie na tyłach budynku znajdują się rzeźby Rożka (niektóre z nich, zniszczone w okresie okupacji, zrekonstruował na podstawie fotografii Edward Przymuszała). Część rzeźb ustawiona jest pod pergolami wzdłuż muru, a część stoi na kolumnowych cokołach. Te ostatnie to popiersia przedstawiające ulubionych przez artystę wielkich pisarzy, muzyków i filozofów (np. Karola Kurpińskiego, Michała Anioła, Adama Mickiewicza, Trajana). Ogród sięga do promenady biegnącej brzegiem Jeziora Wolsztyńskiego.
Ulica 5 Stycznia kończy się na ulicy Poznańskiej. Kierując się w lewo można dojść nad brzeg Jeziora Wolsztyńskiego i ładnie zagospodarowany krótki półwysep z ławeczkami i klombem.


W prawo ulica Poznańska prowadzi w kierunku wolsztyńskiego Rynku. Ma on kształt czworoboku a z jego czterech narożników wychodzą ulice. Przy nim i sąsiednich ulicach stoi wiele starych domów z XIX wieku. Przy Rynku 12 stoi częściowo przebudowany dawny zajazd z 1 połowy XIX wieku. W północnej części Rynku wznosi się ratusz. Pierwotny budynek ratusza, usytuowany we wschodniej pierzei rynku, spłonął w wielkim pożarze miasta w 1810 roku. Obecna dwupiętrowa budowla z 1835 roku została rozbudowana na początku XX wieku o piętrową przybudówkę. Dziś jest siedzibą władz samorządowych miasta i gminy. W elewacji frontowej umieszczono wizerunek orła z rozpostartymi skrzydłami. Nad wejściem umieszczono herb Wolsztyna, a po bokach trzy tablice: z 1933 roku - upamiętniającą 250. rocznicę zwycięstwa Jana III Sobieskiego pod Wiedniem, z 2001 roku - ku pamięci burmistrza miasta przez cały okres międzywojenny Klemensa Modlińskiego (1865-1943), i wmurowaną w 10-lecie partnerstwa miast Wolsztyna i Lubben w roku 2003.
Przed ratuszem stoi fontanna i niewielka rzeźba przedstawiający splątane liny, symbolizujące przyjaźń między Wolsztynem i holenderskim miastem Maasbree, które podpisały umowę o partnerskiej współpracy. Pomnik odsłonięty 30 IV 2000 roku podczas Dni Ziemi Wolsztyńskiej, jest dziełem japońskiego rzeźbiarza Shinkichi Tajiri, który od lat mieszka i tworzy w Holandii.

Obok Rynku, przy ulicy Poznańskiej 17, stoi dawna synagoga z lat siedemdziesiątych XIX wieku, którą w czasie II wojny światowej Niemcy zamienili na kino (po wojnie kino "Tatry", obecnie zlikwidowane). Tablica na ścianie budynku upamiętnia powstanie 18 marca 1945 roku w Wolsztynie Związku Walki Młodych. U zbiegu ulic: Poznańskiej, Drzymały i Wschowskiej znajduje się sierociniec - obecnie Dom Pomocy Społecznej dla dorosłych.
Sierociniec prowadzony przez Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego á Paulo (szarytki) stanął w 1855 roku na miejscu, wspomnianego po raz pierwszy w 1408 roku, kościoła św. Katarzyny (wzniesiony w pobliżu XIII-wiecznego dworu obronnego w Komorowie pełnił funkcję kościoła parafialnego dla Wolsztyna jeszcze w 1640 roku). W 1945 roku Siostry przestały prowadzić sierociniec, a podjęły się opieki nad osobami w podeszłym wieku.

Budynek dawnego sierocińca składa się z dwóch dwukondygnacyjnych brył o neogotyckim wystroju, zachowanym głównie w elewacji frontowej. Od północy przylega neogotycka kaplica Niepokalanego Poczęcia NMP z 1897 roku, z ośmioboczną sygnaturką nad prezbiterium. Kaplica powstała dzięki ofiarom zebranym przez pochodzącego ze wsi Tłoki ks. Benedykta Tomiaka, duszpasterza Polaków w USA. W kapilcy umieszczono epitafium Adeli hr. Gajewskiej (1799-1879), fundatorki domu sierot. W oknach zachowały się witraże, przedstawiające św. Józefa, św. Wincentego á Paulo i scenę Ukrzyżowania Pańskiego, wykonane we wrocławskim zakładzie A. Rodnera w 1898 roku.
W pobliżu, na niewielkim wzniesieniu, pozostałości po miejscu, gdzie był dwór obronny właścicieli Komorowa, stoi ufundowany również przez ks. Tomiaka budynek z 1926 roku, pierwotnie należący do sierocińca. Od 1949 roku mieściło się tu Niższe Seminarium Duchowne. W 1960 roku budynek przejęły władze państwowe i zamieniły na przychodnię lekarską (obecnie mieści się tu także Medyczne Studium Zawodowe). Na skwerku przed budynkiem odsłonięto pomnik wystawiony Tym, dla których Polska była najwyższym dobrem.

Zabudowania dawnego sierocińca, kaplicy i przychodni graniczą z rozległym parkiem pałacowym o powierzchni 17,76 ha, położonym nad Jeziorem Wol-sztyńskim. Założony został na przełomie XVII i XVIII wieku przy pałacu, zbudowanym zapewne w końcu XVII wieku przez Macieja Niegolewskiego (po tej budowli nie ma dziś śladu). Park pierwotnie miał założenie regularne, po którym pozostała aleja lipowa i szpaler grabowy w jego zachodniej części. Obecnie ma cechy krajobrazowe. W parku rośnie wiele drzew pomnikowych, m.in. dęby o obwodach do 470 cm (najgrubszy przy pałacu), buki do 360 cm, jesiony do 350 cm, topole kanadyjskie do 520 cm i miłorząb japoński do 170 cm. Wiele drzew parkowych oplecionych jest bluszczem. Na jednym z dębów, w północno-zachodniej części parku, Marcin Rożek wyrzeźbił głowy Meduzy i Fauna; konary, na których się one znajdowały uschły, więc rzeźby przekazano do muzeum, a tu umieszczono ich kopie wykonane przez W. Stępyrę. W parku w 1857 roku został zbudowany przez Apolinarego Gajewskiego pałac, przebudowany w roku 1911 dla Stefana Mycielskiego w formie neoklasycznej przez architekta Rogera Sławskiego. Spalony w 1945 roku został odbudowany w latach 1960-62 na dom wycieczkowy (bez odtworzenia zabytkowych wnętrz). Od 1996 roku mieści się w nim hotel - Pałac Wolsztyn. Wewnątrz, oprócz pokoi noclegowych, znajdują się sale: konferencyjna, bankietowa (restaura-cyjna) i VIP-owska. Okazały podłużny budynek nakrywa niski dwuspadowy dach. Fasadę frontową zdobi sześcio-kolumnowy portyk z trójkątnym tympanonem, w którym umieszczono tarcze z herbami Dołęga i Korzbok.
Przed pałacem znajduje się rzeźba upamiętniająca przystąpienie Polski do Unii Europejskiej.

W parku nad jeziorem znajduje się plaża, kąpielisko i wypożyczalnia sprzętu wodnego, a także muszla koncertowa.
Jezioro Wolsztyńskie o powierzchni 124 ha, (mniejsze z jezior, nad którymi leży Wolsztyn), ma wydłużony kształt i linię brzegową liczącą 7475 metrów długości, w większości zalesioną. W części południowej znajduje się duży półwysep (wchodzący w skład parku pałacowego), a pośrodku akwenu wynurza się pod-łużna, całkowicie zalesiona wysepka, której powierzchnia wynosi 1,3 ha. Północny brzeg jeziora jest miejscem gniazdowania rzadkich i ginących gatunków ptaków, m.in. rybitwy czarnej, zausznika, remiza, czernicy i łabędzia niemego. Nad brzegami jeziora powstały kąpieliska i ośrodki wypoczynkowe, ośrodek sportów wodnych. Przez jezioro przepływa rzeka Dojca.
Wokół akwenu prowadzi szlak 4 - rowerowo-pieszy, a jego wschodnim brzegiem szlak 2 - pieszy.

Po wschodniej stronie ulicy Drzymały znajduje się teren dawnego folwarku Komorowo. W latach II wojny światowej w jego zabudowaniach istniał hitlerowski obóz jeniecki - Stalag XXI C Wollstein. Początkowo przebywali w nim Polacy, później jeńcy francuscy i angielscy, a od 1941 roku - radzieccy (blisko 4 tys. z nich zamęczono). Obóz upamiętnia kamień z tablicą, odsłonięty w 1971 roku. Prochy zamęczonych i pomordowanych jeńców złożono w 8 zbiorowych mogiłach na pożydowskim cmentarzu przy ulicy Powstańców Wlkp. W centralnej części cmentarza wzniesiono pomnik dłuta Jana Żoka, przedstawiający żołnierza radzieckiego, a po bokach pomnika ustawiono dwa działa przeciwczołgowe.
Po przeciwnej stronie ulicy znajduje się cmentarz parafialny, założony na początku XX wieku, gdy nekropolia przy ulicy 5 Stycznia stała się niewystarczająca. W centralnej jego części stoi neobarokowa kaplica, zbudowana około 1910 roku. Na wschód od kaplicy znajduje się pomnik na zbiorowej mogile 80 ofiar zbrodni hitlerowskich; złożone prochy ekshumowano po wojnie z ośmiu miejscowości powiatu wolsztyńskiego. 11 XI 1989 roku złożono tu urnę z ziemią z miejsca kaźni w Katyniu. Dalej na północ położona jest kwatera grobów żołnierzy Wojska Polskiego zmarłych w latach 1919-21 w szpitalu polowym w Wolsztynie (mieścił się on w gmachu Seminarium Nauczycielskiego i w sąsiednim budynku przy ulicy Marcinkowskiego 9). Jednolite nagrobki z krzyżami postawiono w latach trzydziestych XX wieku. W jednym z grobów złożono szczątki osób zamordowanych przez UB w Wolsztynie w latach 1945-48.

Po prawej stronie głównej alejki, przed kaplicą, znajduje się nagrobek z leżącą postacią żołnierza. Spoczywa tu plutonowy Franciszek Kaczmarek (1900-20) powstaniec wielkopolski, który poległ pod Grodnem w trakcie wojny polsko-bolszewickiej. Druga z tablic na grobowcu upamiętnia podpułkownika Władysława Kaczmarka (1899-1964), uczestnika powstania wielkopolskiego oraz kampanii 1919-20 i 1939-45, zmarłego w Londynie. Za kaplicą, po lewej stronie, znajduje się wspólny grób powstańców wielkopolskich: trzech z Adamowa i jednego z Karczewa. Inne tablice upamiętniają kapitana Mieczysława Słabęckiego, straconego przez Niemców w ro-ku 1939 oraz ks. pułkownika Józefa Tomiaka, zamęczonego w Dachau. Niedaleko cmentarza, przy ulicy Lipowej 61, w otoczeniu domów jednorodzinnych i bogatej zieleni wznosi się wysoka na blisko 31 m wodociągowa wieża ciśnień z lat 1912-13, cylindryczna, przykryta dachem w postaci ściętego stożka.

Nieczynna od 1992 roku, gdy zastąpiła ją nowa wieża u zbiegu ulic Spokojnej, Jujki i Rożka. Przed budynkiem Zespołu Szkół Zawo-dowych przy ulicy Kusocińskiego stoi samolot "Iskra" (ustawiony, gdy planowano uruchomić w Wolsztynie Technikum Lotnicze, które ostatecznie znalazło się w niedalekim Powodowie) oraz dwie drewniane rzeźby, będące plonem pleneru z 1997 roku. Dalej na północ, przy skrzyżowaniu ulic Spokojnej i Komorowskiej, w latach 2000-2002, powstał nowoczesny kościół św. Józefa Opiekuna Kościoła Świętego (proj. Małgorzata i Krzysztof Świstowscy).
U zbiegu ulic Lipowej i Gajewskich w latach 1907-1948 znajdował się cmentarz ewangelicki. Dziś jest to park, a o jego przeszłości przypomina odsłonięty 21 X 2000 roku głaz z dwujęzycznym napisem. Przy ulicy Gajewskich 48 znajduje się budynek Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy, a obok niej - siedziba Straży Pożarnej, przy której stoi drewniana figura św. Floriana, wykonana w 1994 roku przez Grzegorza Apiecionka z Barłożni i głaz-pomnik ku czci strażaków z 2000 roku.
Ulica Lipowa kończy się na niewielkim, ładnie zagospodarowanym placu Kościuszki (rosną tu m.in. magnolie, cisy, świerki srebrzyste i forsycje). Pośrodku, na miejscu pomnika cesarza Wilhelma z roku 1898, stoi pomnik Matki Boskiej Królowej Polski (poświęcony w 1931 roku, zniszczony przez Niemców, odbudowany w roku 1946).
Przy placu, od strony ulicy Wschowskiej, wznosi się okazały budynek wybudowanej w roku 1906 szkoły podstawowej, rozbudowany pod koniec lat 80. XX wieku. Od 1999 roku mieści się w nim Gimnazjum nr 1 imienia Tadeusza Kościuszki. Przy przejeździe, w pobliżu dworca kolejowego, rozpoczyna się ulica Poniatowskiego, która do wybudowania w 1988 roku obwodnicy była drogą wylotową w kierunku Zielonej Góry. Zabudowa przy niej pochodzi głównie z początku XX wieku. Jednym z powstałych wówczas budynków jest obecna Szkoła Podstawowa nr 1. Zbudowana została w 1908 roku w stylu pruskiej architektury oświatowej, ma wysoki czterospadowy dach z wieżyczką zegarową zwieńczoną cebulastym hełmem. Przed szkołą widoczne są pozostałości ogrodu. Przy dawnym głównym wejściu znajduje się tablica z popiersiem Antoniego Sturnego /dowiedz się więcej/, zasłużonego nauczyciela-patrioty, a wewnątrz szkoły - poświęcona pamięci 29 nauczycieli z powiatu wolsztyńskiego, którzy stracili życie w latach II wojny światowej.

Nieco dalej, przy ulicy Poniatowskiego 7, wznosi się gmach dawnego Seminarium Nauczycielskiego. Po wybuchu I wojny światowej mieścił się tu lazaret dla żołnierzy niemieckich, a w latach 1919-21 szpital polowy dla żołnierzy polskich. W 1934 roku Seminarium Nauczycielskie zostało zlikwidowane, a jego budynki przejęło liceum i gimnazjum, dzisiaj Zespół Szkół Ogólnokształcących i Profilowanych imienia Marii Skłodowskiej-Curie. Jedną tablicę patronki umieszczo-no wewnątrz budynku głównego, drugą ufundowali absolwenci szkoły z lat 1925-75; kolejna tablica z 1965 roku jest poświęcona pamięci absolwentów poległych lub zamęczonych w latach II wojny światowej. W 1978 roku otwarto Izbę Pamięci i Tradycji Szkoły. W piwnicach szkoły działa biblioteka, która nosi imię zasłużonego pedagoga i wychowawcy, Józefa Dutkiewicza (1885-1956), dyrektora gimnazjum i liceum w latach 1933-1939 oraz 1945-1950. Na tyłach szkoły w 2003 roku oddano do użytku Miejską Salę Sportową "Świtezianka" .

Przy ulicy Poniatowskiego 44, na budynku dawnej fabryki cygar "Rafia" (obecnie spółdzielni krawieckiej "Bojownik"), umieszczono tablicę ku czci Polaków ka-towanych przez hitlerowców w piwnicach tego gmachu i straconych w różnych miejscach kaźni. Od września 1939 do połowy 1940 roku na terenie fabryki "Rafia" mieścił się hitlerowski areszt policyjny. Jednocześnie przebywało w nim około 350 Polaków. Po likwidacji aresztu więźniów wywieziono do Fortu VII w Poznaniu. Znajdujący się obok most przez Dojcę był dawniej miejscem jedynej przeprawy przez podmokły przesmyk między jeziorami. Na mocy przywileju książęcego z 1285 roku cystersi z Obry usypali tu groblę i zbudowali na Dojcy Niałecki Młyn (był to ważny element rozwoju osady składający się na dzisiejszy Wolsztyn). Istniejący tu most został w nocy z 25 na 26 VII 1944 roku - po uprzednim zlikwidowaniu strzegącego go posterunku - wysadzony w powietrze przez polski ruch oporu, co spowodowało zablokowanie ruchu na ważnej szosie z Poznania do Zielonej Góry i wywołało popłoch wśród miejscowych Niemców.

Położona niedaleko mostu restauracja "Kaukaska" i hotel zaprasza odwiedzających region. Zaraz za Dojcą, przy rozwidleniu dróg do Nowej Soli i Chorzemina, stoi pomnik (w miejscu zniszczonego przez Niemców krzyża), będący wyrazem wdzięczności Zbawicielowi Ukrzyżowanemu za wyzwolenie Ojczyzny i szczęśliwy powrót do własnych zagród. Ufundowali go mieszkańcy Niałka Wielkiego.


NIAŁEK WIELKI
- najstarsza miejscowość w gminie Wolsztyn, leży przy szosie do Nowej Soli, na północno-zachodnim brzegu Jeziora Berzyńskiego. Graniczy od południowego zachodu z zabudową Wolsztyna i stanowi jego przedmieście.
Nazwa wsi Niałek pochodzi od rodu rycerskiego Jeleni Niałków. Za datę powstania uważa się rok 1155 - w bulii papieskiej Hadriana wymieniono Niałek (Nalcho, Naltho) jako własność biskupstwa wrocławskiego. Po 1245 roku stał się jedną z siedzib rodu Niałków. W 1238 roku Wincenty z Niałka ufundował kościół pod wezwaniem św. Mikołaja, który został rozebrany w 1801 roku. Wieś jest obok Przemętu jedną z najstarszych wsi w zachodniej Wielkopolsce.
Wieś zachowała dawny kształt ulicówki. W jej południowej części położony jest dawny folwark, założony w XVII/XVIII wieku, ostatecznie ukształtowany i rozbudowany w 2 połowie XIX wieku.


JEZIORO BERZYŃSKIE (powierzchnia - 331 ha) zwane było dawniej Niałeckim. W roku 1455 pojawiła się pierwsza o nim wzmianka (Nyalko). Akwen o kształcie owalnym ma słabo rozwiniętą linię brzegową (długość 8.640 m). Obecnie w całości obwałowane i przygotowane do spełniania roli zbiornika retencyjnego, nie jest wykorzystywane do celów rekreacyjnych, jedynie w Niałku Wielkim znajduje się baza szkoleniowa sportów wodnych oraz przystań Wolsztyńskiego Klubu Żeglarskiego. Południowy brzeg jeziora i pola irygacyjne wolsztyńskiej oczyszczalni ścieków przy jego wschodnim brzegu są miejscem gniazdowania rzadkich i chronionych gatunków ptaków, m.in. remiza, bąka, gęsi gęgawy, zimorodka, krwawodzioba, czajki, świergotka łąkowego i pokląskwy. Na polach irygacyjnych zatrzymują się ptaki w czasie przelotów, szczególnie czajki, brodźce leśne, kszyki i bataliony. Występują tu także wydry.
Wokół jeziora prowadzi szlak 5 - rowerowo-pieszy.
Za mostem na Dojcy w kierunku Chorzemina prowadzi ulica Bohaterów Bielnika, przy której za wiaduktem kolejowym, z prawej strony (na terenie dawnej strzelnicy w lesie Bielnik) stoi pomnik upamiętniający miejsce rozstrzelalania 7 XI 1939 roku11 zakładników.

Tuż obok, na zachodnim brzegu Jeziora Wolsztyńskiego, na terenie dawnego "bielnika", gdzie jeszcze na początku XX wieku kobiety suszyły i bieliły bieliznę pościelową z pomocą ultramaryny, utworzono Skansen Budownictwa Ludowego Zachodniej Wielkopolski, dział Muzeum Regionalnego. Teren skansenu liczy 3,3 ha powierzchni. Budowa skansenu trwa nadal - dotychczas zgromadzono 14 dużych obiektów. W zagrodzie karczemnej stoi karczma z 1706 roku z Nowego Solca, stodoła z końca XVIII wieku z Solca, stajnia z wozownią i komorą z 1 po-łowy XIX wieku ze wsi Szarki, chałupa parobka z połowy XIX wieku z Nowej Tuchorzy oraz drewniana studnia z żurawiem z końca XVIII wieku z Jastrzębska. Jedną część karczmy zajmują izby mieszkalne rodziny karczmarza, w drugiej zaaranżowano pomieszczenie wyszynku i sprzedaży towarów. W zagrodzie półrolnika (chłopa średniozamożnego) zaprezentowano chałupę, stodołę i chlew z wo-zownią umieszczone pod jednym dachem, pochodzące z połowy XIX wieku z Reklinka, oraz studnię i gołębnik. W zagrodzie olenderskiej stoi drewniana stodoła z wozownią z 1816 roku i chałupa z 1770 roku - oba obiekty przeniesione z Sękowa. W wozowni umieszczono dwa warsztaty rzemieślnicze: kołodziejski i bednarski. Poza zagrodami na terenie skansenu znajduje się wiatrak koźlak z 1603 roku (po wiatraku ze skansenu nad jeziorem Lednickim drugi najstarszy w Wielkopolsce), chałupa ze Świętna z początku XIX wieku (z piecem chlebowym i wędzarnią) oraz zrekonstruowana murowana kuźnia z Ziemina z początku XX wieku. Pomiędzy wiatrakiem a kuźnią ustawiono w 2002 roku kapliczkę św. Jadwigi. W jego południowej części wytyczono też ścieżkę dendrologiczną, z okazami drzew i krzewów. Naprzeciw skansenu znajduje się stadion wolsztyńskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji (otwarty w 1931 roku), przy którym usytuowany jest hotel "Sportowy", siłownia, sauna i kort tenisowy.

Unikatową atrakcją Wolsztyna jest skansen czynnych parowozów. Mieści się on w parowozowni przy ulicy Fabrycznej 1, wybudowanej w roku 1907. Jest to jedyna już w Europie parowozownia, która obsługuje regularny ruch pociągów ujętych w rozkładzie jazdy. Około trzydziestu parowozów z 15 różnych serii (kilka z nich to czynne zabytki techniki), obsługują niektóre wyjeżdżające z Wolsztyna pociągi pasażerskie oraz specjalne - turystyczne.
Najstarszy parowóz to lokomotywa Ok1-359 z 1917 roku. Jest to jednocześnie najbardziej znana lokomotywa, gdyż podziwiać ją można w kilku filmach, m.in. w nagrodzonym Oskarem filmie Romana Polańskiego "Pianista" .
Największe zainteresowanie wzbudza parowóz dla pociągów pospiesznych Pm36-2, zbudowany w 1937 roku w fabryce "Fablok" w Chrzanowie. Parowóz zwany przez miłośników kolejnictwa "Piękną Heleną" był najszybszym parowozem naszej kolei - rozwijał prędkość do 130 km/godz. Jego konstrukcja na wystawie techniki w Paryżu w 1937 roku odznaczona została złotym medalem.
Obejrzeć też można parowóz Ty51, z ostatniej serii wytwarzanej w Polsce, wyprodukowany w zakładach HCP w Poznaniu w 1957 roku; przeznaczony był do prowadzenia ciężkich pociągów towarowych.


W parowozowni znajdują się także zabytkowe drezyny ręczne oraz wagony muzealne - wagony osobowe (z zamkniętymi i otwartymi pomo-stami), wagony trzyosiowe tzw. "boczniaki" z lat 1908-12 i towarowe z lat 1928-30 oraz wagon pocztowy z 1956 roku. Jest też pług odśnieżny, przebudowany z tendra (tylnej części parowozu) pruskiego parowozu z roku 1883. W budynku przy parowozowni zgromadzono akcesoria kolejowe i różnego rodzaju sprzęt. Ekspozycja stała obejmuje wystawę historii parowozowni i węzła wolsztyńskiego. W parowozowni czekają na turystów pokoje gościnne, organizowane są przejazdy pociągami specjalnymi.
Corocznie w maju organizowane są imprezy pod wspólną nazwą "Parowozowy show", z których najatrakcyjniejszym elementem są parady parowozów.
Za przejazdem kolejowym (ulica Fabryczna), przy szosie w kie-runku Wschowy, znajdują się wybudowane w latach sześćdziesiątych XX wieku obiekty największego zakładu pracy Wolsztyna - Wolsztyńskiej Fabryki Mebli, produkującej zestawy mebli kuchennych. Obecnie jest to filia spółki "Szynaka Meble". Tuż obok w latach 1972-75 powstała Wolsztyńska Fabryka Okuć, zajmująca się przede wszystkim produkcją akcesoriów meblowych. Przy szosie do Wschowy, na wschodnim brzegu Jeziora Berzyńskiego, leży wieś BERZYNA /dowiedz się więcej/, przylegająca do granic Wolsztyna.
Zachował się tu folwark z okazałymi zabudowaniami z 2 połowy XIX wieku i kolonia domów dla pracowników majątku. We wsi ulokowanych jest kilka nowoczesnych zakładów pracy: Baxters Polska (przetwórstwo spożywcze), Firestone Industrial Products Poland (produkcja resorów pneumatycznych), Sytoreal-Estete (nieruchomości) i Sytoco-packaging.
Wycieczki: szlak 3 - pieszy oraz 4 i 8 - rowerowo-pieszy


<< Poprzednia strona |::| Następna strona >>